De eiwittransitie mislukt. Of toch niet?

De verkoop van vleesvervangers daalt. Het aantal volledig plantaardige restaurants in Nederland neemt af. En de doelstelling van 50% plantaardige eiwitten in 2030? Die staat onder druk. Het is verleidelijk om te concluderen: de eiwittransitie is mislukt.

Maar dat is een te snelle conclusie.

Wat er wél mislukt is, is de aanpak waarbij vleeseters van de ene op de andere dag moesten overstappen op producten die anders smaakten, anders aanvoelden en anders heetten. Dat werkt niet. En dat wisten veel chefs al langer dan de markt.

Van 0 naar 100 werkt niet

De eiwittransitie heeft een imagoprobleem gekregen. Jarenlang werd de boodschap: stop met vlees, begin met plantaardig. Maar voor de meeste mensen is vlees geen gewoonte die je zomaar loslaat. Onderzoek laat zien dat ongeveer 85% van de Nederlanders wel duurzamer wil eten, maar niet volledig wil stoppen met vlees. Die groep werd met de huidige aanpak nauwelijks bereikt.

Hybride vlees gaat daar anders mee om. In plaats van te vervangen, vermindert het. Vlees blijft het hoofdingrediënt, maar een deel ervan is vervangen door plantaardige ingrediënten. Zeewier, veldbonen, paddenstoelen, wortel. De smaak blijft herkenbaar. De impact wordt kleiner.

Hybride werkt, ook in de praktijk

Grote supermarktketens hebben inmiddels een deel van hun gemalen vleesproducten hybride gemaakt, grotendeels met veldbonen van Nederlandse bodem. Dat leverde in 2025 miljoenen kilo's minder CO₂-uitstoot op. Niet door bewuste consumenten te overtuigen, maar door gewoon een beter product te maken.

Foodvalley analyseerde onlangs 115 hybride producten in Nederlandse supermarkten. In 60% van de gevallen ligt de prijs lager dan het reguliere product. In 35% van de gevallen is de Nutri-Score beter. Hybride is dus niet alleen duurzamer, het is in veel gevallen ook betaalbaarder en gezonder.

In de horeca: meer kansen dan in de supermarkt

Voor chefs zijn hybride producten extra interessant. In de foodservice bepaal jij wat er op het bord ligt, de gast kiest niet zelf een verpakking uit het schap. Dat is een voordeel. Olijck begon niet voor niets in ziekenhuizen, bedrijfskantines en bij KLM, plekken waar de chef de keuze maakt, niet de consument.

Een gehaktbal die voor de helft uit zeewier en groenten bestaat maar smaakt als een gewone gehaktbal? Gasten merken het verschil niet. Olijck laat dat berekenen door Wageningen UR: per kilo hybride product is de CO₂-uitstoot ruwweg gehalveerd ten opzichte van conventioneel vlees.

En dan is er nog de kroket. Een product dat al eeuwen hybride is zonder dat iemand er een filosofie aan verbond. Oma deed er paneermeel, ei en groenten door. Lodewyck maakt er een ambachtelijk snackproduct van dat die traditie voortzet: rundvlees, verse groenten, specerijen. Niet als statement, maar gewoon als goed eten.

Wat wij in ons assortiment hebben

Bij InstockMarket voeren we producten van twee merken die laten zien hoe de eiwittransitie er in de praktijk uitziet.

Van Olijck Foods hebben we gehaktballen, hotdogs, rundervinken en carpaccio. Deze hybride producten bestaan voor een deel uit vlees en voor een deel uit plantaardige ingrediënten zoals zeewier. Ze zijn gemaakt voor de professionele keuken: dezelfde bereiding, dezelfde smaak, minder impact.

Van Lodewyck voeren we kroketten en bitterballen. Ambachtelijk bereid met Nederlands rundvlees, verse groenten en specerijen. Een product dat past op elke borrelplank of als snack op de kaart en dat laat zien dat goed eten en bewust inkopen elkaar niet hoeven uit te sluiten.

Kleine stap, grote impact

De eiwittransitie mislukt niet. Ze vindt een nieuwe route. Niet via radicale keuzes, maar via producten die gewoon lekker zijn en toevallig ook beter voor de planeet. Als chef heb je daarin meer invloed dan je denkt. Elke gehaktbal, elke kroket, elk gerecht is een keuze. En hybride maakt die keuze een stuk makkelijker.